Niemand zag dit aankomen

Onvoorziene omstandigheden

Onvoorziene omstandigheden

Eerder schreef ik in mijn blog: ‘blijf praten in tijden van corona’ over onvoorziene omstandigheden en dat het in de huidige tijd meer dan ooit tevoren van belang is om in gesprek te blijven met je contractpartners. Niemand zag de huidige situatie aankomen en er is ook geen schuldige aan te wijzen. Maar het is wel hard nodig om (financiële) maatregelen te treffen. Ook maatregelen die misschien minder in het belang zijn van je samenwerkingspartner. En daarom is praten belangrijk. In de meeste gevallen gebeurt dat gelukkig ook. Wil het niet lukken om tot een onderlinge oplossing te komen, dan kan de rechter uitkomst bieden. 

100 % onvoorzien

Heb je bij het maken van afspraken geen rekening gehouden met de huidige situatie, dan kun je aan de rechter vragen om de afspraken te wijzigen door deze aan te passen aan de huidige situatie. Dat doe je met een beroep op ‘onvoorziene omstandigheden’. Dat zijn omstandigheden die op het moment van het sluiten van de overeenkomst niet voorzien zijn. Daarnaast zijn ze van zodanige aard dat een ongewijzigde instandhouding van de gemaakte afspraken in redelijkheid niet verwacht mag worden. 

Dat klinkt als een passend verhaal

Maar een contract wordt slechts bij hoge uitzondering aangetast. Afspraak is nu eenmaal afspraak. Waarom zou een rechter daarin ingrijpen. Een situatie is niet snel zo onaanvaardbaar dat ‘instandhouding in redelijkheid niet verwacht mag worden’. Zelfs een crisis zoals we die nu zien kan onder een normaal ondernemersrisico vallen. 

Of dat in jouw situatie het geval is, hangt af van alle omstandigheden. Om die reden is het belangrijk om jouw situatie goed te duiden en kwantificeren. Een rechter heeft concrete handvatten nodig om tot een voor jou gewenste uitspraak te komen. Dat laat het volgende voorbeeld zien. 

Kopen of niet kopen 

Op 29 april 2020 heeft de rechter in Amsterdam uitspraak gedaan over het wijzigen van een overeenkomst wegens onvoorziene omstandigheden. Daarbij ging het om een geschil rondom een bedrijfsovername. De rechter wees het beroep op ‘onvoorziene omstandigheden’ in relatie tot de huidige coronacrisis af. 

De twee ruziënde ondernemingen hadden de intentie tot koop/verkoop naar elkaar uitgesproken. Daarbij hadden zij ook afgesproken dat, mocht het onverhoopt toch niet tot definitieve overeenstemming komen, de koper dan een fee van 30 miljoen zou betalen aan de verkoper. De transactie kwam er niet en de koper wilde onder de fee uit. Hij deed een beroep op onvoorziene omstandigheden vanwege de coronacrisis. 

De rechter in kort geding oordeelde dat de coronacrisis in bepaalde gevallen een onvoorziene omstandigheid kan opleveren die van dien aard is dat ongewijzigde instandhouding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet mag worden verwacht. Maar ook dat van zo’n situatie in dit geval geen sprake was.

De bedoeling van de afgesproken fee was hier juist om partijen aan te sporen tot het aangaan van de transactie en om de risico’s tussen hen te verdelen. De fee beperkte daarmee juist de exposure van partijen. Dat doel zou worden doorkruist, als de fee zou kunnen worden verminderd bij een waardedaling van de over te nemen onderneming. Dat zou het makkelijker maken om in zo’n geval de transactie niet te doen. Mochten de gevolgen van de coronacrisis blijken mee te vallen, dan lijkt de fee van 30 miljoen euro wellicht hoog, maar dat is wel wat partijen redelijk vonden bij het aangaan van de overeenkomst. 

Telkens weer anders

De ene situatie is de andere niet. Toch kan een beroep op de coronacrisis als ‘onvoorziene omstandigheid’ wel degelijk slagen. Zeker als de relevante feiten en belangen goed worden uitgewerkt. Dat is geen eenvoudige klus. Onvoldoende is in ieder geval om te stellen dat de coronacrisis op zichzelf een reden vormt om een overeenkomst opzij te zetten of te wijzigen.  

Conclusie

Als je financieel nadeel ondervindt als gevolg van afspraken die je voor de coronacrisis maakte, dan wil je daar graag vanaf. Of dat ook kan, dat hangt af van alle omstandigheden. Hoe concreter je die omstandigheden kunt maken en hoe beter je de gevolgen kunt kwantificeren, hoe groter de kans op financiële verlichting door bijvoorbeeld een beroep op onvoorziene omstandigheden.

Bel ons en we helpen je!

Dat kan ook via een gratis en vrijblijvend kopje digitale koffie

Digitale koffie