De totstandkoming van een overeenkomst

Ondanks dat de regels met betrekking tot de totstandkoming van een overeenkomst duidelijk lijken te zijn, ontstaat er toch vaak verwarring of en wanneer er een overeenkomst tot stand is gekomen.

Het kan bijvoorbeeld gebeuren dat een van de partijen aanvoert dat hij nooit de wil heeft gehad om een overeenkomst aan te gaan. Ook kan het gebeuren dat een aanbod wordt herroepen.

Een voorbeeld dat een aanbod kan worden herroepen door degene die een aanbod doet, blijkt uit de krantenkoppen van gisteren. Bayern Munchen had een aanbod gedaan om het contract van één van hun voetbalspelers, David Alaba, te verlengen. Er is geen overeenstemming bereikt en Bayern Munchen maakte daardoor bekend dat zij de aanbieding voor het nieuwe contract voor David Alaba intrekt.

In Nederland gelden er regels wanneer een rechtsgeldige overeenkomst tot stand komt. Namelijk door aanbod en aanvaarding. Ook gelden er regels of en tot wanneer je een aanbod mag intrekken.

Totstandkoming overeenkomst door aanbod en aanvaarding

Een overeenkomst komt dus tot stand door aanbod en aanvaarding. Aanbod en aanvaarding ziet er als volgt uit:

Een verkoper roept: “wie wil er een bos rozen voor 5 euro?” en jij antwoordt “ik, graag”, dan heb je een koop gesloten voor een bos rozen. De marktkoopman doet je een aanbod en jij aanvaardt dat aanbod.

Jij krijgt de bos bloemen en de marktkoopman krijgt 5 euro van jou.

Vaak wordt gedacht dat een overeenkomst slechts tot stand kan komen door een schriftelijke overeenkomst. Dit is niet het geval. Mijn collega Esther schreef eerder een blog over de rechtsgeldigheid van een contract zonder een handtekening.

Wilsovereenstemming

Op het eerste oog lijkt de totstandkoming van een overeenkomst dus vrij simpel. Toch kan het gecompliceerder zijn dan je denkt. Zowel aanbod en aanvaarding bestaan uit een wil en een verklaring. De wil houdt in dat je de wens hebt om een bepaalde overeenkomst te sluiten. De verklaring houdt in dat je deze wil aan de andere partij kenbaar hebt gemaakt.

Het kan voorkomen dat deze wil en de verklaring niet overeenstemmen. Je doet misschien een verklaring waardoor het lijkt dat je een bepaalde wens hebt om een bepaalde overeenkomst aan te gaan. Eigenlijk bestaat deze wens helemaal niet, daardoor ontbreekt de wil om een aanbod te doen. Wil en verklaring stemmen daardoor niet overeen, van wilsovereenstemming is dus geen sprake. Een rechtsgeldige overeenkomst kan daardoor niet tot stand komen.

Gerechtvaardigd vertrouwen

Voor de totstandkoming van een overeenkomst moeten allebei de partijen dus de wil hebben gehad om een overeenkomst aan te gaan. In die situaties waar de ene partij uit de verklaring heeft afgeleid dat sprake zou zijn van een wil, bestaat zoiets als het gerechtvaardigd vertrouwen. Dit houdt in dat je in bepaalde situaties mag vertrouwen dat wil en verklaring wel overeenstemmen, in dat geval komt er wel een rechtsgeldige overeenkomst tot stand.

Het is per geval afhankelijk van de omstandigheden of een beroep op gerechtvaardigd vertrouwen kan slagen. Het gaat daarbij om wat partijen over een weer hebben gezegd en gedaan en wat partijen uit deze uitingen mochten afleiden.

Verwerping van het aanbod

Op een aanbod hoeft natuurlijk niet altijd een aanvaarding te volgen. In dat geval komt er dus ook geen overeenkomst tot stand.

Het kan voorkomen dat er slechts een gedeeltelijke aanvaarding plaatsvindt. De aanvaarding wijkt daardoor (gedeeltelijk) af van het oorspronkelijk aanbod. Het aanbod wordt hierdoor verworpen. Dit betekent dat er geen overeenkomst tot stand komt.

Als je op en/of aanmerkingen doet bij het oorspronkelijk aanbod dan doe je een nieuw aanbod. De rollen worden daardoor omgedraaid. De oorspronkelijke aanbieder moet jouw nieuwe aanbod aanvaarden zodat er een overeenkomst tot stand kan komen.

Het lijkt erop dat de voetbalspeler van Bayern Munchen het oorspronkelijk aanbod niet heeft aanvaard en dat hij daarbij een nieuw aanbod heeft gedaan. Bayern Munchen heeft dit aanbod niet aanvaard, zodat er ook geen overeenkomst tot stand is gekomen.

Wanneer kun je een aanbod herroepen?

Het kan natuurlijk gebeuren dat je nadat je het aanbod hebt gedaan van gedachte verandert. Je ziet de totstandkoming van de overeenkomst niet meer zitten, daarom wil je het aanbod dat je hebt gedaan intrekken. Kan dat nog wel? Zo ja, tot welk moment?

De hoofdregel is dat je het aanbod kunt herroepen totdat de andere partij het aanbod heeft aanvaard. Er is dan sprake van een onherroepelijk aanbod. Zodra

Een aanbod kan ook onherroepelijk zijn. Hiervan is bijvoorbeeld sprake als er een termijn voor de aanvaarding wordt gegeven. Na de termijn vervalt het aanbod.

De speler van Bayern Munchen moest voor eind oktober laten weten of hij het aanbod van de voetbalclub wilde aanvaarden. Dit betekent dat Bayern Munchen het aanbod kon intrekken indien het aanbod nog niet was aanvaard nadat de termijn was verlopen.

Ten slotte, bestaat er nog zoiets als een vrijblijvend aanbod. Als een aanbod vrijblijvend is dan kun je na aanvaarding het aanbod nog herroepen. Dat het gaat om een vrijblijvend aanbod moet door de aanbieder wel expliciet worden gemeld.

Bij een mondeling aanbod geldt bovendien dat de aanvaarding direct moet plaatsvinden. Als aanvaarding niet direct plaatsvindt dan vervalt het aanbod.

Conclusie

Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding. Als jij een overeenkomst aan wilt gaan dan is het belangrijk dat je het aanbod tijdig aanvaardt anders kan de aanbieder zijn aanbod herroepen.

Bovendien moet je er rekening mee houden als jij het oorspronkelijke aanbod (gedeeltelijk) niet aanvaardt dat je een nieuw aanbod doet. Hiermee neem je het risico dat de oorspronkelijke aanbieder jouw aanbod niet aanvaardt.

Heb jij naar aanleiding van het lezen van dit blog vragen over de totstandkoming van een overeenkomst? Ik help je graag verder. Neem contact op via debbie@doenlegal.nl of +31 6 53 45 17 37.